Caibidil IV.

An tAire do thógaint Tailte, etc., chun Iascaigh Dhílsithe do Bhainistí agus d'Oibriú agus do Chaomhaint.

73. —(1) Féadfaidh an tAire, chun iascach dílsithe do bhainistí, d'oibriú, no do chaomhaint, gach ní no aon ní no nithe acu so leanas do dhéanamh, sé sin le rá:—

(a) aon tailte no áitreabh (agus ortha san, más iascach muileann-damba an t-iascach san, an muileann-damba iascaireachta gur le cuid de seoltar an t-iascach san agus aon mhuileann no áitreabh eile bheidh i gceangal leis an damba san no i dtaobh leis chun soláthar uisce d'fháil) do thógaint (go héigeanta no tré chó-aontú);

(b) aon éasáid, cead slí, no ceart eile ar bith ar aon tailte no áitreabh no i ndáil leo do thógaint (go héigeanta no tré chó-aontú);

(c) aon éasáid, cead slí, no ceart eile ar bith ar aon tailte no áitreabh no i ndáil leo d'fhoirceannadh no do shrianadh no cur isteach air ar shlí eile (go héigeanta no tré chó-aontú).

(2) Ní dhéanfaidh éinní atá i bhfo-alt (1) den alt so a údarú don Aire go dtógfadh sé go héigeanta—

(a) aon talamh a bheidh dílsithe sa Stát no aon cheart ar an talamh san no i ndáil leis;

(b) aon áitreabh, clós, no gáirdín fálta, no aon talamh fálta timpeal ar thigh comhnuithe no aon cheart ar an áitreabh, an clós, an gáirdín no an talamh san no i ndáil leis.

(3) Ní dhéanfaidh éinní atá i bhfo-alt (1) den alt so a údarú don Aire aon talamh a bheidh fé bhlianacht talamh-cheannaigh ná aon cheart ar an talamh san no i ndáil leis do thógaint (go héigeanta no tré chó-aontú) ach amháin le toiliú Choimisiún Talmhan na hÉireann.

(4) Má bheartuíonn an tAire aon talamh no áitreabh a bheidh ar seilbh ag údarás áitiúil no ag aon chólucht corparuithe chun crícheanna aon bhóthair iarainn, trambhealaigh, duga, canála, no aon ghnóthais uisce, gáis, leictreachais no gnóthais phuiblí eile, do thógaint (go héigeanta no tré chó-aontú) no aon éasáid, cead slí no ceart eile ar bith, ar aon talamh no áitreabh den tsórt san no i ndáil leis do thógaint, d'fhoirceannadh, no do shrianadh, no cur isteach ar shlí eile air (go héigeanta no tré chó-aontú), raghaidh i gcomhairle leis an Aire Tionnscail agus Tráchtála sara ndeinidh amhlaidh.

(5) Sara ndéanfar leithliú no sara ndéanfar amach an praghas no an cúiteamh agus fé réir fógra mí ar a laighead do sheirbheáil roimh ré i scríbhinn ar shealbhaire na dtailte no an áitreibh no ar únaer na héasáide no na maoine no an chirt eile le n-a mbainfidh, féadfaidh an tAire dul isteach agus seilbh do ghlacadh ar aon talamh no áitreabh, no aon cheart d'fheidhmiú, a húdaruítear don Aire, leis an alt so, a thógaint go héigeanta, no aon éasáid no aon mhaoin no ceart eile d'fhoirceannadh no do shrianadh no cur isteach air ar shlí eile go n-údaruítear don Aire leis an alt so é d'fhoirceannadh no do shrianadh no cur isteach air go héigeanta.

(6) Pé uair a raghaidh an tAire isteach agus a ghlacfaidh seilbh ar aon talamh no fheidhmeoidh aon cheart (do réir mar a bheidh) fén alt so sara n-íocfar an praghas no an cúiteamh, íocfaidh an tAire le sealbhaire na dtailte no le húnaer na héasáide no an chirt eile le n-a mbainfidh (do réir mar a bheidh) ús ar mhéid an phraghais no an chúitimh sin ar bheith ceaptha dhó, do réir cheithre phunt per cent. per annum ón dáta do chuathas isteach agus do glacadh seilbh amhlaidh no do feidhmíodh an ceart san (do réir mar a bheidh) go dtí dáta an leithlithe ón sealbhaire sin no ón únaer sin chun an Aire.

(7) Pé uair a thógfaidh an tAire aon talamh fén alt so a bheidh, ina aonar no i dteanta tailimh eile, fé bhlianacht cheannaigh no fé íocaíocht in ionad cíosa no fé shuim bhliantúil eile (nach suim ná beidh inti ach cíos fé chonnradh thionóntachta) is iníoctha le Coimisiún Talmhan na hÉireann, tiocfaidh an tAire chun bheith agus beidh sé, ón lá raghaidh an tAire isteach agus a ghlacfaidh seilbh ar an talamh a thógfaidh amhlaidh, freagarthach sa bhlianacht cheannaigh sin, san íocaíocht san in ionad cíosa no sa tsuim bhliantúil eile sin (nach suim ná beidh inti ach cíos fé chonnradh thionóntachta) no sa chuid sin di a chion-roinnfidh Coimisiún Talmhan na hÉireann ar an talamh san d'íoc le Coimisiún Talmhan na hÉireann fé is dá ndéanfadh dílseánach an tailimh sin an talamh san d'aistriú chun an Aire ar an dáta san.

(8) Féadfar fógra fén alt so do sheirbheáil ar dhuine ar bith tríd an bhfógra san do chur tríd an bpost cláruithe agus é dírithe chun an duine sin ag a ghnáth-sheoladh no ag an seoladh is déanaí is eol do bheith aige no, i gcás fógra do shealbhaire aon tailte no áitreibh, ag na tailte no ag an áitreabh san.

(9) Féadfar fógra fén alt so do shealbhaire aon tailimh no áitreibh do dhíriú chun an tsealbhaire sin fén tuairisc “an sealbhaire” gan a ainm do luadh.

74. —(1) Íocfaidh an tAire cúiteamh—

(a) as tailte agus áitreabhacha a thógfaidh an tAire go héigeanta fén gCaibidil seo den Chuid seo den Acht so, leis na daoine uile agus fé seach go mbeidh teideal acu chun an chéanna no estáit no leasanna acu ann, agus

(b) as éasáidí, ceadanna slí, agus cearta eile thógfaidh an tAire fén gCaibidil sin no i ndáil leo, le n-a n-únaer no leis na daoine uile agus fé seach go mbeidh teideal acu chun na dtailte agus na n-áitreabh, no estáit no leasanna acu sna tailte agus sna háitreabhacha, gur ortha no i ndáil leo a tógfar na ceartanna san amhlaidh,

agus, cheal có-aontuithe, ceapfar an cúiteamh san fé réim agus do réir an Acquisition of Land (Assessment of Compensation) Act, 1919.

(2) Íocfaidh an tAire cúiteamh as aon éasáid, cead slí no ceart eile ar aon talamh no áitreabh no i ndáil leis d'fhoirceannadh no do shrianadh no as aon chur isteach eile do dhéanamh air fén gCaibidil seo den Chuid seo den Acht so, le húnaer na héasáide, an cheada slí no an chirt eile sin agus, cheal có-aontuithe, ceapfar an cúiteamh san fé réim agus do réir an Acquisition of Land (Assessment of Compensation) Act, 1919, amhail is go mba phraghas tailimh a tógfaí go héigeanta an cúiteamh san.

(3) Bainfidh ailt 69 go 83 den Land Clauses Consolidation Act, 1845, le cúiteamh ar bith is iníoctha ag an Aire fén alt so agus le maoin, corpardha no nea-chorpardha, a thógfaidh an tAire fén Acht so do leithliú chun an Aire agus, chuige sin, is tuigthe gurb é an tAire bunuitheoir an ghnóthais.

(4) Ní déanfar aon éileamh ar chúiteamh fén alt so as aon talamh no ceart a tógfar go héigeanta no as aon cheart a foirceannfar no srianfar no go gcuirfear isteach air ar shlí eile do bhreithniú mara ndeintear an t-éileamh san fé cheann ceithre mí fichead tar éis dáta na tógála no an fhoirceannta no an tsrianta no an churtha isteach san.